Sectie

Over dit onderwerp is in de literatuur die is toegespitst op raskattenfokkers en -liefhebbers, en op het internet, erg weinig te vinden. Verbazingwekkend eigenlijk, als je je eenmaal realiseert hoe vreselijk belangrijk het is!
We gaan er graag van uit dat iedereen zich volledig bewust is van het belang van post-mortem onderzoek op te vroeg overleden raskatten, maar al te vaak blijkt dat onwetendheid en emoties de bepalende factoren zijn bij het besluiten wat er gebeurt met het levenloze lichaam van het geliefde huisdier.

Plotseling dood
Als een kat plotseling komt te overlijden, dan is er in eerste instantie uiteraard geen ruimte voor nadenken.
Een zeer geliefde huisgenoot is heengegaan, we zijn ons maatje kwijt, er wordt een gat geslagen in de dagelijkse routine, de kinderen zijn overstuur en er is onrust bij de andere katten.
Het is heel erg ingrijpend als er zoiets gebeurt, en dat is niet gek; onze katten zijn een integraal deel van ons leven.
Na het eerste scala aan emoties, zal de eerste impuls dan ook zijn om een klein stukje daarvan te behouden; je zoekt de foto’s van de kat op, praat over het verlies met geliefden en geeft je kat bij voorkeur een mooie begrafenis in de achtertuin, plekje op het dierenkerkhof of een urntje voor de as. Geen  moeite is teveel voor ons geliefde dier.
Maar als de vragen met betrekking tot het hoe en waarom van het overlijden van de kat door een dierenarts kunnen worden beantwoord, dan hebben we daar meestal al snel vrede mee- er valt immers niks meer aan te doen.

Als een raskat voortijdig overlijdt
Als we een raskat aanschaffen, dan doen we dit vooral omdat we vallen voor het karakter van het ras of het uiterlijk ervan.
Deze kenmerken zijn zo voorspelbaar, omdat een raskat deel uit maakt van een familie van katten, die allen een zekere genetische opbouw delen.
Bij die erfelijke kenmerken hoort ook de aanleg voor bepaalde ziektes of afwijkingen. Hoe nauwer katten verwant zijn, hoe meer overeenkomstig ook hun genetisch materiaal zal zijn.
Als een raskat plots komt te overlijden, dan is het verlies uiteraard net zo groot als wanneer het een katje van een boerderij betreft.
Echter, bij raskatten kan het overlijden niet alleen invloed hebben op het gezin waarin de kat woonde, maar ook implicaties hebben voor de nauw verwante dieren waaronder kittens die nog geboren gaan worden.
Dit is met name het geval, als een kat is overleden aan een aandoening of afwijking, die hij van een andere kat heeft gekregen en/of die in zijn DNA vastligt.
In dat geval betekent dit, dat ook andere katten het risico lopen op dezelfde manier te overlijden.

De verantwoordelijkheden die voortvloeien uit het overlijden van een raskat
Door te achterhalen waaraan onze raskat is overleden, kunnen we mogelijk andere katten redden of een lijdensweg besparen.
Als het een aandoening betrof  die voortkwam uit een besmetting (waarvoor de kat mogelijk een erfelijke aanleg had om deze sneller te ontwikkelen, zoals bij FIP het geval kan zijn), is vaak goed te achterhalen met welke katten het dier in contact is geweest, en kunnen de eigenaren worden gewaarschuwd en mogelijk geïnfecteerde dieren worden geïsoleerd en onderzocht.
Als het een erfelijke predispositie of afwijking betrof, dan kan worden besloten dat er met (één van) de ouderdieren niet meer wordt gefokt en kunnen nauwe verwanten hierop worden nagekeken.

Dit is vooral van belang als er nog andere nabije familieleden van de overleden kat in de fok zitten.
Door een probleem op tijd te signaleren, kan voorkomen worden dat een defect nog verder wordt doorgegeven.
De bevindingen van een dierenarts bij leven zijn dan vaak niet specifiek genoeg; vaak wordt er een inschatting gemaakt van de doodsoorzaak, zonder dat hiervoor direct bewijs kan worden aangedragen.
Ook kan een kat overlijden aan de neveneffecten van een andere aandoening, die verborgen is gebleven.
De dierenarts heeft dan wel vaak een goed beeld gehad van de symptomen, vaak heeft hij niet IN de kat gekeken, niet de
beschikking gehad over de juiste apparatuur of niet op celniveau kunnen onderzoeken.

De noodzaak van autopsie geldt dus niet alleen voor fokkatten of raskatten die bij fokkers wonen, maar voor alle raskatten die naar verwachting te vroeg of onder verdachte omstandigheden zijn overleden.
Het is voor fokkers dan ook aan te bevelen om een meldingsplicht van overlijden en een sectieverplichting op te nemen in het verkoopcontract dat wordt gebruikt voor kittens en herplaatsers; hierdoor wordt de koper op de hoogte gesteld van zijn verantwoordelijkheden en kan de fokker op de hoogte blijven van de mogelijke erfelijke problemen binnen zijn fokpopulatie.
Deze bepaling zal je als fokker niet kwalijk worden genomen;
het toont je verantwoordelijkheidsgevoel voor je ras.

Uitvoering van de sectie
De autopsie kan niet worden uitgevoerd door een reguliere dierenarts, maar dient te gebeuren door een patholoog.
Naast het feit dat er in een reguliere dierenkliniek vaak niet de tijd zal zijn om een autopsie uit te voeren, beschikt deze ook vaak niet over de juiste middelen.
Het doel van autopsie is enerzijds het vaststellen van de doodsoorzaak en anderzijds de evaluatie van het medisch handelen vóór de dood.
Op die manier kan men diagnoses, bij leven gesteld, verifiëren en de effecten van medisch ingrijpen beoordelen.
Hieruit komt ook voort dat een dierenarts er soms belang bij kan hebben een autopsie te ontmoedigen; er vindt immers controle plaats op zijn handelen.
Laat je daarom niet afschepen door een dierenarts die zegt zeker te weten waaraan je kat is overleden.
Meestal zal een dierenarts op verzoek echter gewoon doorverwijzen.
Doorverwijzing is nodig om de sectie te kunnen laten uitvoeren bij het Veterinair Pathologisch Diagnostisch Centrum (VPDC) van het departement Pathobiologie van de diergeneeskundige faculteit aan de universiteit van Utrecht.
De dierenarts beschikt hiertoe over een speciaal formulier, waarop hij de anamnese en de voorafgaande behandeling (zoals bijvoorbeeld de toediening van bepaalde antibiotica) kan aangeven.
Via bovenstaande link ga je naar de pagina's van het VPDC voor meer informatie over het laten verrichten van sectie.
Tevens is er bij de afdeling huisdieren van het VPDC een brochure voor eigenaren van gezelschapsdieren op te vragen waarin wordt ingegaan op de procedure en het belang van het laten verrichten van sectie.

Bij de sectie wordt gekeken naar de ingewanden van het dier, maar er worden ook monsters genomen van de verschillende organen.
Deze monsters worden dan op kweek gezet en/of later onderzocht, hierdoor kan de uitslag dan ook twee tot drie weken op zich laten wachten.
Er zijn twee manieren om de sectie uit te voeren, waartussen je zelf de keuze hebt.
Er is de zogenaamde cosmetische sectie, waarbij het dier zoveel mogelijk in tact wordt gelaten en waarbij je het dier, indien er geen infectueuze aandoeningen worden geconstateerd (besmettingsgevaar), weer mee kunt krijgen na het onderzoek.
Nadeel van deze methode is dat hersenen en ruggemerg niet kunnen worden onderzocht, ook al blijkt uit het verdere onderzoek een aanleiding daartoe. Mogelijk wordt er dan geen juist beeld verkregen over de doodsoorzaak.
De andere methode is de “gewone” sectie, waarbij het dier volledig uit elkaar wordt gehaald. Deze methode verdient de aanbeveling, echter, de stoffelijke resten kunnen niet meer mee naar huis worden genomen.
De resultaten van de sectie geef je, indien relevant, door aan iedereen die een familielid van je kat bezit, en aan de vereniging waar de stamboom van de kat is uitgegeven.

Mijn kat is net overleden - wat doe ik nu?
In Nederland is het niet toegestaan om overleden dieren te verzenden, daarom kan je je dier het beste zelf naar Utrecht brengen om aan te bieden voor sectie (in België is andere regelgeving van toepassing).
Laat ze vooraf uiteraard even weten dat je eraan komt. In sommige regio’s zal het ook mogelijk zijn dit vervoer uit te besteden aan de dierenambulance. Daarnaast verzorgen de SHCN Stompwijk en Majesta huisdierencrematoria deze dienst ook.
In veel gevallen zal dit echter niet direct na overlijden mogelijk zijn.
Heel belangrijk om te weten, is hoe je het dier moet bewaren tot het moment dat het vervoerd wordt.
Dit is niet, zoals vaak verondersteld wordt, in de diepvries. Bij het proces van invriezen worden cellen kapot gemaakt en kunnen ziektekiemen worden gedood, waardoor de doodsoorzaak niet meer, of minder nauwkeurig kan worden vastgesteld.
Bij voorkeur leg je de kat in een afgesloten plastic zak (om kruisbesmetting te voorkomen en vrijkomende vloeistoffen op te vangen) in het koelgedeelte van de koelkast.
Als dit je tegenstaat, kun je ook aan je dierenarts vragen of hij faciliteiten heeft waar je gebruik van mag maken.
Het spreekt voor zich dat een zo snel mogelijk vervoer naar Utrecht van groot belang is, om de staat van ontbinding bij aankomst zo veel mogelijk te beperken.

Conclusie
Hoewel de beslissing om sectie te laten plegen op je overleden kat vaak emotioneel gezien niet de makkelijkste is, moeten wij, als raskatteneigenaren, ons ervan bewust zijn dat aan het houden van deze dieren nu eenmaal bepaalde verantwoordelijkheden verbonden zijn.
Sectie is een manier om andere individuen van het ras te behoeden voor eenzelfde noodlot als je eigen kat moest ondergaan, en daarmee kan veel dierenleed en verdriet bij verzorgers worden bespaard. Tevens kan het een bepaalde rust geven omdat het de schuldvraag van de eigenaar beantwoordt.

Door sectie spreekt uiteindelijk niet alleen de liefde voor je eigen kat, maar ook de liefde voor je medemens en voor het ras.